İncir çekirdeğini doldurmayacak yazılar

Kapatma!

Geçen hafta Gebze’ye yaptığım seyahatte gördüğüm manzara karşısında irkildim. Huzurkent Mahallesinde belediye otobüsü beklerken karşıda çok katlı bir binanın cam menfez deliklerinin kapatıldığını gördüm. Üstelik hepsinden de bir adet kombi bacası çıkmakta idi. Evet hepsinde doğalgaz kullanımı var olduğunun bir kanıtı bu! Peki olası bir sızıntı durumunda gazın dışarı tahliyesi nasıl olacaktı? Bu menfez delikleri de kapalı olduğundan düşünmek bile istemiyorum.

WP_20160328_001

WP_20160328_002

Kombi nasıl çalıştırılır?

Dün, eski müşterilerimden birisi aradı, emekli polis;

Cengiz şu kombiyi nasıl kullanacağız gelip bir anlatsana…

Bu gün yine bir başka eski bir müşterim aradı, berber;

Cengizim şu kombinin çalışmasını gelip bi anlatsana bize. Sabah kapatmalı mıyım, akşam ne yapacağım kapatayım mı?

Şimdi açıklıyorum. Açıklayayım ki halkımız bilinçlensin! Şimdi formülünü anlatıyorum olayın ve söylediklerimi yaparsanız doğalgaz faturanız %50 düşecek. Yani 200 TL veriyorsanız 100 TL verecekseniz. Buraya kadar okuyup ağzınız sulandı ise ne mutlu size.

Doğalgaz fiyatı ülkemizde ortalama 80-90 Kr/m3 civarındadır. 24 kW olan bir kombi saatte 2,5 m3 doğalgaz yakmaktadır (tam yükte) Ortalama bir hesapla kombinizi günde 10 saat çalıştırırsanız 10×2,5×0,80= 20 TL/gün yapmaktadır. Ancak kombiler her zaman tam kapasitede çalışmaz, genellikle %50 kapasite ile çalışmaktadır ki bu da günde 10 TL civarında bir ücret yapmaktadır. Bu hesabı neden verdiğimi bilmiyorum ama aklınızda bulunsun.

Şimdi en çok sorulan soru; gündüz evde değilken kombiyi kapatmalı mıyım sorusuna gelelim. Bir diğeri gece yatarken kombiyi kapatmalı mıyım? Bir aile herkes çalışıyor, gündüz evde kimse kalmıyor hesabına gidelim. Sabah 8, akşam 6 arası toplam 10 saatlik bir zaman dilimi var. Normal çalışmada ortalama 10 TL yakıt harcadığınızı gördük. Eğer bunu en düşük ayarlardan birisine alırsanız günde ortalama 2 -3 TL civarında bir para eder. Bu da ayda 60-90 TL civarında bir para eder. Eğer kapatırsanız, eviniz soğuyacaktır ve eve geldiğinizde evinizi hemen ısıtmak için (bu tamamen evinize bağlı) kombiyi daha yüksek seviyede açacaksınız. Bu da haliyle fazladan gaz yakmanıza sebep olacaktır. Bu ekstra gaz yakımı da tahminlerimce 1-2 TL den aşağı düşmeyecektir. Ayda 30-60 TL eder. Aralarında 20-30 TL lik bir fark olacaktır ki, bu bence göz ardı edilebilir. Tabi ben bunu göz ardı etmem. Gider bir adet zaman saati alırım ve kombiye zaman saati takarım. Böylece kombiyi istediğim saatler arasında istediğim gibi çalıştırırım. En mantıklı çözüm budur.

Bir diğer kombi yazısı için:
Hangi kombi?

Not: Emekli polis abicim, işim gücüm yok senin evine gelip anlatayım mı? Hem o zaman ki şirketimi arasana, hala aynı işi yapıyorlar. Beni neden arıyorsun. Hem sen kombi çalıştırmasını bilmiyor musun?

Not II: Berberim benim. Gece kombiyi kapatıp kapatmayacağını ben nereden bileyim. Belki gece fazla efor sarfediyorsun terliyorsun. Ben nereden bileyim. Keyfine göre yak işte.

Hangi kombi?

Aşağıda başlıkları sıraladım, isterseniz amacınıza göre de okuyabilirsiniz;

1- Kapasiteyi ne seçmeliyim?
2- Yoğuşmalı mı, konvansiyonel mi?
3- Eşanjör olayı? Tek mi, çift mi?
4- Kombiyi nereden almalıyım? Bayi, tali bayi, süpermarket, manav?
5- Yetkili servis önemli midir?
6- İyi güzel de hangi marka?
7- ‘Benim için önemli olan boyutu’ diyorsanız.
8- ‘Ben bu kadar yazıyı okuyamam, net sonuç istiyorum’ diyenler NOT III’e baksınlar. 

Hangi kombiyi seçmeliyim? sorusunu çok sık duyuyorum ve bundan sonra da artarak duyacağımdan eminim. İnternette bile bana bu soruyu soranlar bir hayli fazla. Sözü fazla uzatmayacağım önce aşağıdaki terimleri bi ezberleyin.

Kombi: Bir birim için hem sıcak kullanma suyunu hem de ısınma sıcak suyunu ısıtan cihaza verilen isimdir.
Şofben: Bir birim için sadece sıcak kullanma suyunu üreten cihazdır.
Termosifon: Bir birim sadece sıcak kullanma suyunu üreten cihazdır. Suyu depolar. (Elektrikle çalışır, bunun konumuz ile alakası pek yok)
Yoğuşmalı kombi: Normal (konvansiyonel) kombilerde atılan atık baca gazı sıcaklığı yüksektir. Yoğuşma teknolojisi ile bu atık gazın içerisindeki enerji geri kazanılır. Bu sisteme sahip kombiye yoğuşmalı kombi denir. Doğaya atılan bu atık gazın enerjisini kullandığı için mantık olarak yoğuşmasız kombiye göre verimi yüksektir.
Hermetik ve bacalı kombi: Yazmaya devam ettikçe aklıma bir sürü şey geliyor ama galiba hepsini yazmaya sayfalar yetmez. Ama olası karşılaşabileceğiniz durumlar için bu baca işini de açıklamam lazım. Bacalı kombi daha çok önceden tercih edilen, atık baca gazı atılması ve zehirlenme riski nedenleri ile son zamanlarda ülkemizde pek tercih edilmemektedir. Hermetik kombi ise bir bacaya ihtiyaç duymadan kendi kompakt bacası ile yaktığı gazın atığını ve temiz havayı aynı bacadan alan bir sisteme sahiptir. Bacalı kombiler artık kullanılmıyor, onun için baca mevzusuna girmeden hermetik diyor ve kesip atıyorum.

Boş konuşmayı geç de işin pratik kısmına gelelim diyenleri görür gibiyim. Yukarıdakileri okuduklarınızı göz önüne alıyorum. Ülkemde ortalama ev boyutları 90-150 metrekare arasındadır. Bu evlerin ısı kaybı ortalama 13.500-20.000 kcal/h arasındadır. Ülkemizde ise en düşük kapasiteli kombi 20.000 kcal/h kapasitedir. (Bazı markaların Vailant 17.000 kcal/h kombisi de vardır) Ayrıca satıcıların bilerek veya bilmeyerek yaptığı yanlışlar vardır; birim. 20.000 kcal/h, 24 kW’a denk gelmektedir. Satıcı size 20 binlik kombi değil de abi bu kombi 24 binlik der. Gerçekten de kutusunda 24 kW yazar. Anlamayanda evet abicim gördüm 24 binlik der. Onun için birimleri karıştırmamak gerekir.

1- Şimdi eviniz yukarıdaki boyutlara sahip bir ev ise size 20.000 kcal/h (yani 24 kW) lık bir kombi yeterli olacaktır. Tabi eğer eviniz 45-100 metrekare arasında ise bulabilirseniz 20.000 kcal/h altında bir kombi tercih ediniz. Yurt dışında kombi kapasitesi çok önemli bir etkendir. Bildiğimiz gibi her kombi artık elektronik kartlara (beyin, devre ne derseniz deyin) sahip. Size bir sır bu kartlar sayesinde kombinin kapasitesi ile oynamak elimizde. Ancak bunu sen ben yapamayız, servisler bile yapamıyor, istisnalar hariç. Avrupa’da kombi devreye alınırken evin ısı ihtiyacı tam olarak belirlenerek kart üzerinden istenilen değere ayarlanır. Ülkemizde ise böyle bir durum söz konusu değil, kapasitesi ne ise o. 20 binse 20 bin, 26 binse 26 bin. Uzatma… Kapasite işini hallettik.

Yoğuşmalı mı hermetik mi? Bu soru o kadar soruluyor ki; Hayatın anlamı nedir? Aşkın tarifi nasıldır? Kadınları anlamanın sırları nedir? gibi sorularla birlikte anılıyor artık bu soru. Aşağıdaki diyalog ile karşılaşmayan yoktur. (eğer işin içine bir şekilde dahil olduysanız)

Alıcı: Bana kombi lazım, yoğuşmalı mı, boğuşmalı mı ne öyle bir şey varmış? Ondan mı alsam acaba?
Satıcı: Eviniz kaç metrekare?
Alıcı:  100 veya 120 tam emin değilim, ölçemedim, açıkça söylemek gerekirse nasıl ölçüleceğini bilmiyorum, tapuda 65 yazıyor…
Satıcı: Tamam, 100 metrekare. Sana yoğuşmalı kombi gitmez. Sen normal kombi alacaksın. O metrekarede yoğuşmalı kombi çalışmaz.
Alıcı: Ama yoğuşmalı…

2- Evet, diyalog bu kadar. Normal kombide karar kılınır. Nedeni ise evin metrekaresinin yetmemesidir. Oldu mu? Olmadı. Buna bir açıklama yapmak lazım. Yoğuşmalı kombinin ne olduğunu yukarıda anlattık. Daha açık anlatmak isterdim ama yazı uzadıkça uzuyor. Kısaca şöyle bir açıklama yapabiliriz. Yoğuşmalı kombi her metrekarede yoğuşma yapar dolayısı ile tasarruf yapar. O zaman tasarruf yapan kombiyi almalıyız. Durun bir dakika. Normal bir ev (90-150 metrekare)  için yakıt parası 300 TL gelirse yoğuşmalı kombi takıldığında bu fiyat 280-290 TL’ye inebilir. Yılda 5 aydan (maksimum yarardan hesap yapalım) 5×15= 75 TL kâr edersiniz. Normal kombi ile yoğuşmalı kombi arasındaki farkın ortalama 600 TL olduğunu varsayarsak 8 yılda kendini amorti edecektir. 8 yıldan sonra kara geçeceksiniz. Büyük konutlarda ise amortisman süresi 2-3 yıla kadar inecektir. Şahsen ben 8 yılda kendini amorti edecek diye yoğuşmalı kombi tercih etmem (Nitekim kombilerin verimli çalışma süreleri 10-13 yıldır)  Ancak evim 170 metrekareden büyük ise kesinlikle yoğuşmalı kombi tercih ederim. Nitekim pahalı da olsa kendini 2-3 sene içinde amorti edecek ve 3 seneden sonra tasarruflu kullanacağım. Belirtmek isterim ki tesisatımı da yoğuşmalı kombiye göre dizayn ederim. Radyatör metrajlarını ayarlamak veya yerden ısıtma sistem yapmak gibi. Zaten tesisatınız yoğuşmalı kombiye göre dizayn edilmemişse boşuna uğraşmayın.Yoğuşma kısmı da tamam.

3- Geldik eşanjör mevzusuna. Tek mi çift mi? Halihazırda piyasada tek ve çift eşanjörlü kombiler bulunmaktadır. Tek eşanjörlü kombilerde ısınma ve kullanma suyu aynı eşanjör içinde ısıtılır, çift eşanjörlü kombilerde  ise ısınma suyu büyük eşanjörde, kullanma suyu ise küçük eşanjörde ısıtılır. Çift eşanjörlü kombide kullanma suyu ihtiyacı olduğu zaman ısınma suyu ısınır ancak radyatörlere verilmez, kullanma suyunu ısıtmak için kullanılır. Çok bilinen bir yanlıştır ve satıcılar bu yalan/yanlışa genellikle başvurur. “Bu kombi çift eşanjörlüdür, banyo yaparken radyatörleriniz soğumaz, iki eşanjör olduğu için birisi kullanma suyunu diğeri ısınma suyu ısıtır ve tesisata verir.” iddiası gerçeklerle bağdaşmaz. (genellikle)

O zaman tek mi çift mi? Çift eşanjörlü kombilerde üç yollu vana vardır ve bu vana arıza verebilir. Üç yollu vana arızaları meşhurdur. Zaten kombide üç yollu vana, kart, eşanjör, fan, pompa, iyonizasyon elektrodu arızaları her zaman ilk 11’dedir. Herneyse dönelim konumuza çift eşanjörlü kombinin dezavantajını söyledik; üç yollu vana problemi, peki avantajı ne? Avantajı; eşanjör arızalarının ilk 11’de olduğunu söyledik ve bu parça pahalı bir parçadır. Suda bildiğimiz gibi kireç vardır. İllaki başka elementler de vardır. Çift eşanjörde kullanma suyu büyük eşanjöre hiç girmez. Böylelikle pahalı olan büyük eşanjör kireçlenme tehlikesi ile karşı karşıya kalmaz. Çünkü bu eşanjörün içinden sadece ısınma suyu geçer ve bu su devir dayımı olan su değildir. Kapalı devredir. Arızalanma ve kireçlenme tehlikesi ile karşı karşıya kalan eşanjör sadece küçük eşanjördür ve bu pahalı bir parça değildir.

Tek eşanjörde ise kullanma suyu ve ısınma suyu aynı eşanjörde ısınır (giriş çıkışları farklıdır, aynı su değildir) Su bu büyük eşanjörde tahribatlara yol açabilir. Kireçlenme ve oksitlenme yapabilir. Kireçlenme ve oksitlenme eşanjörü bozar ya da verimini düşünür, böylece ısınamama veya faturanın artma şikayeti gelir, bunu da kimse istemez.

Eşanjör sorunu sonucu; Çok uzun oldu bu eşanjör kısmı, aslında gerek yoktu. Eğer tesisatınız kalifiye ustalar  tarafından düzenli ve amacına uygun dizayn edilmişse ve oksijen bariyerli borular kullanılmışsa tek eşanjörlü (bitermik) kombi alabilirsiniz. Ancak tesisatın nasıl yapıldığını bilmiyor iseniz ya da tesisatta kullanılan malzemeden şüpheniz varsa çift eşanjörlü (monotermik) kombi tercih ediniz. Ben borudan morudan tesisattan anlamam diyorsanız istediğiniz kombiyi alın, eşanjör olayını fazla kafaya takmayın.

Mekanik ve teknik konuları bitirdik gelelim sosyo-kültürel konulara. Efendim kombi almak öyle kolay bir iş değildir, enlemesine ve boylamasına araştırma yapmak gerekir.

4- Bayi, tali bayi, alt bayi, yandan bayi vs. Evet kombiyi aldığınız satıcıya dikkat ediniz. Kombinizi aldığınız markanın yetkili satıcısı olduğundan emin olunuz. Buna markaların internet sitelerinden ulaşmak mümkün. Eğer kombiyi bayiden değilde herhangi bir satıcıdan veya spottan alırsanız, ileride olabilecek sorunlarda başınız ağırabilir. Ayrıca ürünü aldığınız satıcı da önemli. Yukarıda bir sürü bilgi sundum, bu bilgilerin bir kısmını, hepsini veya daha fazlasını size sunmasına göre satıcıya not verin. Size yalan diyen veya bilgisiz bir satıcıdan ürün almak istemezsiniz heralde.

5- Yetkili servis olayı çok önemlidir. Kombi markası kafanızda şekillenmeye başladığı gibi, bulunduğunuz muhitte o markanın yetkili servisinin olup olmadığını öğreniniz. Bunu da markaların internet sitelerinden veya çağrı merkezleri vasıtası ile kolayca öğrenebilirsiniz. Unutmayın yetkili servis kombide belki de en önemli şeydir. Yakınınızda yetkili servis yoksa veya sorunlu bir servis ise işiniz zor.

6- Gelelim markaya. Bana sorarsanız en iyi kombi JM. Yani Jose Mourinho. Adam komple bir teknik direktör. Tam bir kombo. Herneyse devreler karışmadan olayımıza dönelim. Tüm kombiler üç aşağı beş yukarı aynıdır. Yani 2.000 TL’lik kombi ile 750 TL’lik kombinin arasındaki malzeme farkı 250 bilemedin 350 TL civarındadır.  Yoğuşmalı kombiler normal  (konvansiyonel) kombilere göre pahalıdır. Seçim için bakınız 2, kapasitesi büyük olan kombiler küçüklere göre pahalıdır, bakınız 1. Marka seçimi yaparken bütçe, yetkili servis (bkz. 5), yetkili satıcı (bkz. 4) kriterlerini ilk önce göz önüne almalısınız. Baya bir eleme olmuştur. Ondan sonra 1., 2. ve 3. maddeleri göz önüne alarak bir kaç marka daha elersiniz. Sonra kalan markalar hakkında bir araştırma yapın. Eş dost araştırması. Kullananlara sorun. Çalışırken ses yapıyor mu? Sık arıza veriyor mu? Bu araştırmalardan sonra gidin kombiyi alın.

7- Şekle, şemale boyuta önem verenler için. Kombiyi mutfağa veya küçük bir odaya koyacaklar için elbette kombi boyutu önemlidir. Aynı kapasiteye sahip kombiler neredeyse birbirinin iki katı büyüklükte bile olabiliyor bazen. Boyuta önem verenler için İtalyan marka kombileri önerebilirim. Bu kombiler daha küçük boyutlara sahiptir.

Not: Kombi seçiminden münferit önemli bir husus vardır ki; o da binanın (daireni) durumu. Mesela izolasyon, mesela cephe, bunlar çok önemlidir ve 1. madde ile direkt ilgilidir. Bu konulara hiç değinmiyorum bile. Ancak 1. maddede anlatılan kapasite seçimi için bu not uzman kişiler tarafından dikkate alınır.

Not II: Benim evim 100 m’2 şöyle şöyle, böyle böyle hangi kombiyi almalıyım gibilerinden soru soranlara ağır hakaret ederim, cevap vermem. Onun için bu tip sorular sormayınız. Diğer sorularınıza açığım.

Not III: Ben bu kadar yazıyı okuyamam, bana direkt bir kombi markası ver ben onu alayım diyenlere bloğumdaki diğer yazıları okuyup stres atmalarını öneriyorum. Çok kısa yazılarım da var, sadece video veya fotoğraf  olan gönderilerim de var. Onları okuyun, bilinçlenin.

Not IV: Yoğuşmalı kombi amortisman hesabı yaparken kendi cebimizi hesaba kattık. Ülke ve dünya menfaatlerini hesaba katmadık. Ülke ve dünya menfaatlerini hesaba katarsak elbette daha verimli kombiyi (yoğuşmalıyı) kullanmak gerekir.

Not V (2015 Edit): Hâlâ;

  • Hangi kombiyi almalıyım?
  • En iyi kombi hangisi?
  • Hangi kombi daha iyi?
  • Yoğuşmalı mı klasik kombi mi önerirsiniz?
  • Kombi tavsiyesi yapar mısınız?

gibi sorular alıyorum. Olmaması lazım. Çünkü yazıda her şey açık.

kombi, ısınma, soğunma (güzel kelime) ile alakalı yazılarım için takip ediniz, şimdilik bu kadar