İncir çekirdeğini doldurmayacak yazılar

İlk faturam geldi

Evet daha önce puant elektrik tarifesine geçtiğimi şu yazımda bahsetmiştim. Aradan neredeyse 2 ay geçti ve ilk faturam geldi: 367 TL

Hemen korkuya kapılmayalım sevgili dostlar 367 TL fatura yaklaşık 4 aylık bir fatura ve büyük bir kısmında hunharca 1,8 kW elektrik sobası yakılmıştır. Yan odada da tek göz 0,7 kW elektrik sobası yakılmıştır. Manyak mısın kardeşim elektrik ile ısınma olur mu demeyin olur? Katalitik soba, elektrikli kombi, piknik tüpü üzeri radyant ısıtıcı, su torbası, havadan suya ısı pompası, klima, elektrikli kombi, kat kaloriferi, bildiğin soba gibi seçenekler arasında git gel yaşadıktan sonra klasik UFO!‘yu seçtim. Bazen basit düşünmek iyidir.

alternatif_isinmaHer neyse elektrik faturam aşağıdaki gibidir. Toplam fatura 367 TL. Toplam tüketimim 896 kWh, zamanlara bölünmemiş hali ile. Bölünmüş halleri ve hesaplamaları ise Excel ile yaptım aşağıda.

epsas_fatura

fatura_elekYukarıdaki birim fiyatlara her şey dahildir ve 2016 Ocak tarifesidir. Birim fiyat, dağıtım bedeli, TRT payı, falan feşmekan. 

Hesaba göre 6 TL kârım var. İyi ki puant kullanmışım. 6 TL küçük bir rakam olarak görülebilir. Ancak bunda puant zamanda (17-22) saatlerce elektrik sobası yaktığımı da eklemek isterim. Bu süreç içinde acımasızca o sobayı yaktım, bunu kabul ediyorum ve ilk 2 ay neredeyse zamanlamaya hiç dikkat etmedik. Bilinçli şekilde kullanmış ve elektrik sobasını yakma zorunluluğum olmasa idi yaklaşık 30 TL civarında bir meblağın tasarruf edilmesi işten bile değildi. Buna inanıyor ve güveniyorum.

Ey su boşa akma!

Hepimizin her gün başına gelen olaydır; duş yapmadan bataryanın sıcak tarafını açmamıza rağmen suyun ısınmasını beklemek. Bu esnada 3-6 litre arasında su heba olur. Bazı tesisatlarda ise bu rakam 10 litreyi çok rahat geçmekte.

4-5 sene evvel ağabeyimin kayın pederi antika Ali Amca bana kendi banyosunda da böyle bir problem olduğunu (herkes gibi) sıcak suyun gelmesine kadar geçen zamandaki soğuk suyu tekrar termosifona nasıl aktarabileceğini sormuştu. Ne yapabilirim, başka bir önerin var mı demişti. Benim de şimdi hatırladığım kadarıyla, Ali Bey Amcacığım sana şu anda net bir şey diyemem ancak bunun için bir pompa-mekanizma düzeneği yapılabilir. Aslına bakılırsa ev sıhhi tesisatını üç borulu (sirkülasyon hatlı) yapmak buna bir çözüm demiştim. Ancak bu seferde sudan kazanım olacaktı belki ama yakıttan müsriflik olacaktı derken konu kapanmıştı. Kendisi bu suyu bir kovaya boşaltıp ondan sonra herhangi bir yerde kullandığını belirtmişti.

Tam da bu minvalde bir kickstarter projesi ile karşılaştım bugün. Esferic diye bir İspanyol şirketin ürünü: Water Drop. Bu suyu kovada değilde alttan hortumu bulunan plastik bir poşete dökmek sonra da istediğin yerde kullanmak üzere tasarlanmış bir alet. Malzemesi poliüretan yani plastik. Ancak geri dönüştürülmüş atık malzemelerden üretiliyor.

waterdropturkiye

Su tasarrufu

su-tasarrufu

Doğru seçimlerle direkt veya endirekt olarak sudan tasarruf edebilmemiz olası. Hem daha sağlıklı hem de daha konforlu bir şekilde.

Termosifondan Volvo V40 Cross Country Çıktı

termosifon

Basit şeyleri karmaşık sistemler gibi incelemek, araştırmak ve anlatmak acayip hoşuma gidiyor. Saatlerce çok basit bir konu üzerinde de olsa konuşmak (goygoy yapmak değil) zevk veriyor. Ancak bilgi dolu olmalı, dinleyene bir şeyler katabilmeli. Bilinmeyenin veya farkında olunmayanın söylenmesi, farkına vardırılması. Bu sebepten bu yazıyı ele aldım. Bir kaç nedenim daha var aslında. Örnek vermek gerekirse, evimdeki termosifonun soğuk su giriş bağlantısını kestiğim zaman içinde 65 litre su olmasına rağmen sıcak su kısmından hiç su gelmemesi gibi. İçinde o kadar su var aslında aksın ya, spiral borudan aşağı. Neden akmıyor? O kadar litre su ne yapıyor tankın içerisinde. Yok illa orada duracak. Bunun nedeni ise yukarıdaki ve aşağıdaki görselleri biraz inceleyince ortaya çıkıyor. Evet efendim soğuk su girişi cihazın altından olmasına rağmen sıcak su çıkışı cihazın üst kısmından olmakta. Her ne kadar biz termosifon ‘kardeşi’ karşımıza alıp baktığımız zaman her iki borunun (kırmızı ve mavi) cihazın altından çıktığına şahit olsak ta, sıcak borusu aslında iç kısımdan tepeye doğru uzanmakta. İlk fotoğraf Arçelik markalı bir termosifon. Kullanma kılavuzundan aldım görseli. Aşağıdaki görsel ise MEGEP‘in kitabından aldım.

sofbendegil

Evet, o zaman açıkça söyleyebiliriz ki sıcak su kısmından akan su aslında soğuk suyun basıncı marifeti ile akmakta. Eğer evimizin soğuk su giriş vanasını kapatırsak termosifonun içinde su olsa dahi musluklardan su alamayız. Bu da demektir ki sular kesildiği zaman, bizim termosifon 80 litre, 65 litre onun içindeki su ile yıkanırız diye düşünmeyin. Yıkanamazsınız! Soğuk su girişinde basınç olacak ki sıcak su borusuna basınçlı su gitsin.

Ülkemizdeki termosifonlar yukarıda görünen tiplerde ve şekillerde. Yurt dışında, daha doğrusu enerjiyi verimli kullanan ülkelerde elektrikli termosifon pek yaygın değil. Nedeni ise basit; termosifonların elektrik enerjisini biraz hoyratça kullanmaları. Nitekim 65 litre bir cihaz içinde 1,8 kW gücünde elektrikli rezistans var. Oysa güneş enerjisine akuple bir sistemde veya ısı pompalı bir sistemde çok daha az elektrik enerjisi ile iş görmek mümkün. Kullanılan termosifonlar ise bizimkilerden biraz farklı. Cihazlar genelde daha büyük kapasiteli, ki bu banyo yapma alışkanlığı ile doğru orantılı olduğunu düşünüyorum. Cihazlar büyük olduğundan duvar yerine yere oturtmalı. Giriş çıkış (sıcak-soğuk) boruları ise haliyle cihazın üzerinden çıkıyor. Aşağıdaki görselde 3 adet çizim görünmekte. Çizimlerde soğuk suyun aşağıdan girdiği ve ısınan suyun tabiatıyla yukarı yükseldiği görülmekte. Isınan su en tepede bulunmakta ve musluk açıldığı zaman tank içerisinde soğuk suyun oluşturmuş olduğu basınç sebebi (normal şartlarda 2-3 bar) ile sıcak su dışarı çıkmakta. Ancak 3 çizimde de görüleceği üzere ısıtıcı rezistans 1 değil 2 adet. Biri yukarıda diğeri ise aşağıda yer almakta. Üstte bulunan (upper heating element) rezistans suyu istenen sıcaklığa getirmek için gerekli olan ana ısıtıcı görevi üstlenmekte. Suyun daha soğuk ve ilk giriş kısımında yer alan nispeten daha küçük rezistans ise (lower heating element) zamanla termostat ayarından düşen suyu ısıtmak ve az kullanım olmasında devreye giren ısıtıcıdır. Böylece küçük ısıtmalarda büyük rezistans değil de küçük rezistans devreye girmektedir. Böylece direkt soğuk su ile kısa zamanda ve küçük rezistans işlem yapmaktadır.
thermosiphon-electric

Peki termosifon kullanımında nelere dikkat etmeliyiz. Daha verimli nasıl kullanabiliriz. Paramızı çöpe atmamak açısından. Ayrıca her şey para değil elbet. Yeterince ve hatta çok fazla paramız olsa dahi gereğinden fazla kullanılan enerji başkasının hakkı olduğu gerçeği yadsınamaz. Bizim hoyratça harcamış olduğumuz fazla miktar başkasının kullanması gereken miktar.

  1. Özellikle “miks” diye tabir edilen aç-kapa bataryalarda genellikle ortada açma gibi bir durum söz konusu. Üstelik bir çoğunun alt bağlantıları nasıl yapıldığı bilinmediğinden veya montajının da dezavantajı ile sıcak-soğuk kısmının ayırt edilememesi sebebi ile soğuk yerine sıcak tarafından açılması mümkün. Sıcak tarafından bataryayı açtığımız için anında termosifondan sıcak çıkmakta ve yerine soğuk su girmektedir. Normal bir miks bataryanın dakikada 12 litre su akıttığını baz alırsak en az 30 saniye sonra sıcak geldiğini fark eder ve soğuğa çevirirsek arada 5 litre su termosifondan çıktı 5 litre su ise girdi demektir. 5 litre suyu ısıtmak için 0,0486 kwh elektrik enerjisi gerekmektedir. Günde 10 kez bu hata yapılsa haftada 2 TL’ye yakın boşu boşuna su harcamış oluruz ki bu ayda 8 TL yılda ise 96 TL yapar. Hiç gereksiz yere sadece yanlış batarya açmaktan kaynaklı yılda en az 96 TL gitmekte. Bunun için miks batarya yerine çift kollu, termostatik bataryalar kullanmak daha mantıklı.
  2. Küveti su ile doldurmak yerine kısa duş almak. 5 dakika duşta kalmak ile 10 dakika banyo yapmanın arasında iki kat fark var. 5 dakikada yaklaşık 50 litre su harcanırsa 10 dakikada 100 litre su harcanmaktadır. Aradaki fark ise haftalık 3 TL civarında yıllık ise 156 TL yapmakta. Gerek yok!
  3. Termosifonu uygun yere montaj etmek. En çok sıcak su kullanılan banyo ve mutfaktan uzak bir yere (mesala balkon) montaj edilen cihaz ekstra su harcamakta. Nitekim aradaki boru boyunca suyun önce akması gerekiyor. Aynı şekilde kapatılan musluğun ardından boru içindeki sıcak su kalmakta. Termosifon bu dediğim yerden boru uzaklığı 20 metre olsa, kullanılan borunun ise 1/2″ olduğuna göre arada 6,3 litre su kaybolmakta. Birinci maddedeki hesaba benzer bir hesapla yılda en az 100 TL gibi bir kayıp söz konusu.

Daha fazla uzatmak istemiyorum çünkü 10 maddeyi geçecek gibi. Sadece 3 maddeden her zaman karşılaştığımız hepimizin yaptığı basit hatalar neticesinde yılda 356 TL tasarruf etmek mümkün. Bunu bizim apartmanda düşünürsem 36 daire var. 36×356= 12.816 TL yapıyor. Neredeyse 13 Bin TL. Bu para ile kapıcının parası çıkmış oluyor. Hemde suya sabuna dokunmadan. Biraz kinayeli oldu, hiç bir şey yapmadan. Sadece yapmamamız gerektiği halde yaptığımız hamlelere dikkat ederek bu kadar tasarruf. İşi biraz daha ajite edeyim. Sitede 9 blok var. 9 x 12.816= 115.344 TL Evet inanması güç ve şaka gibi geliyor insana. Sadece oturduğum sitede 115 Bin TL gibi bir müsriflik var. Şu aşağıdaki arabanın orta sınıf donanımlısını almak işten bile değil.

crosscountry

Not: Rakamlara kendim bile inanamayıp 2 kez kontrol ettim. Tüm siteye bunları anlatsam acaba bana Volvo V40 CC alırlar mı?

Not II: Yazının başlığını yazı bittikten sonra Termosifon nasıl çalışır? Suyu nasıl verir? dan Termosifondan Volvo V40 Cross Country Çıktı olarak değiştirdim.

Ölüden enerji elde etmek?

Tüm dünyada bir enerji dar boğazı olduğu yadsınamaz bir gerçek. Nitekim enerji uğruna savaşlar çıkmakta ve nice masum insanlar yerinden yurdundan olmakta ve hatta ölmekte. Bin kılıf uydurularak yapılan enerji savaşları, gözlere sahte perdeler çekmekte ve olan masum insanlara olmakta. Güçlü olanlar ezmekte, enerjiye ulaşmakta ve sefasını sürmekteler. Bu kadar hayati bir metanın (enerji kaynaklarının) elde edilebilmesi, verimli kullanılması ve tasarrufu haliyle önem arz ediyor. İngiltere’de enerji konusuna son derece önem veren ülkelerin başında geliyor. İrlanda’nın enerji verimliliğine önemini daha önceki “Enerjiyi verimli kullanma (kullan)” yazımda anlatmıştım.

İngiltere sinekten yağ çıkarmanın peşinde. Krematoryumlarda (ölülerin cesetlerinin yakıldığı yerler) cesetlerin yakılması ardından çıkan sıcak baca gazından yararlanmanın yolunu aramışlar ve bulmuşlar. Krematoryumdan çıkan baca gazlarından bir eşanjör yardımı ile suyu ısıtmaktalar. Isıtılan suyu ise krematoryumun ofis kısımlarında, ibadet kısımlarında hatta etraftaki yapılarda kullanmaktalar. Bu sayede hem enerjiden tasarruf edilmiş oluyor hem de baca gazının sıcaklığı azaltılıyor. Azaltılan baca gazı sayesinde atmosfere atılan cıva diğer zarar verebilecek metal gazlarının da azalması sağlanıyor. Nitekim ölülerin dişlerindeki dolgularda bol miktarda cıva yer almakta ve İngiltere Yasaları bunun atmosfere karışmasına karşı. Baca gazlarının daha düşük seviyelerde olmasıyla bu sorunda ortadan kalkmakta.

krematoryum_enerji2

Redditch Krematoryumu’nda bu şekilde elde edilen ısı hemen yanındaki Abbey Stadyumu yüzme havuzunda, suyu ısıtmak için kullanılmakta. İnsan yüzerken bir hoş olur ama öyle yapacak bir şey yok. Hem bu sayede stadyumun yıllık gaz faturaları yaklaşık 15.000 sterlin azalmış. Türkiye’de krematoryum yok. Zincirlikuyu Mezarlığı’nda Osmanlı zamanında yapılmış ancak daha sonra yıkılarak otoparka çevrilmiştir. Bir kaç sene önce Antalya’da yapılması planlanmıştı ancak yapıldığı ile ilgili hiç bir bilgi yok. Yapılmadı galiba. İngiltere’de ise yaklaşık 240 krematoryum bulunmakta ve tespitlerime göre 2 adetinde bu sistem bulunmakta.

abbey-stadyum

Redditch-krematoryumu

Evdeki cihazlar ne kadar enerji tüketiyor?

tasarruf-yap

Enerji tasarrufu deniliyordu önceden. Ancak doğru bir kelime olmadığı meydana çıktı. Nitekim tasarruf yapmak o anda açık olması gereken cihazı açmamak manasına geliyordu. Örneğin gece lambaları kapatarak TV izlemek veya karanlıkta oturmak tasarruftu ancak göz sağlığı, psikolojik davranışlar ve sosyal yönden incelendiğinde tasarrufun yanında eksik yönde götürdükleri de olduğu görüldü. Bunun için tasarruf yerine son zamanlarda verimlilik kelimesi geçti. Enerji verimliliğinde akşam o aydınlatmayı söndürmek yerine daha düşük enerji tüketimi olan ampullerin kullanılması öngörülüyor. Böylece hem tasarruf edilmiş hem de olumsuz etkilerden etkilenilmemiş olunmaktadır.