İncir çekirdeğini doldurmayacak yazılar

Karbon Borsası Nedir? Karbon Ticareti?

Karbon ticareti son yıllarda popülerliği giderek artmakta olan kapitalist bir olgu. Karbon derken aslında kısaltılmış adı olarak karbon. Aslında sera gazlarına genel olarak verilen isim. Sera gazları denilince aklımıza gelen gazlar; karbondioksit, su buharı, metan, nitro oksit, ozon, hidroflorokarbon. Ancak en bilinenleri ve bu gazların ağababası karbondioksit olduğundan genel olarak karbon adı verilmiştir.

karbon-ticareti

2005 yılında KYOTO Sözleşmesinin yürürlüğe girmesi ile birlikte her ülkeye gelişmişlik düzeylerine göre karbon salınımı kotası verildi. Bu bağlamda anlaşmayı imzalayan her ülke -ki buna Türkiye de dahil- bu kotalara uymak zorunda kalıyor. Ancak sözleşme gereğince bir ülke veya o ülkedeki bir şirket karbon salınımı yapabilmek için, hakkını kullanmayan başka bir ülkenin veya şirketin hakkını satın alabiliyor. Bu böyle alınıp satılabilen bir meta olduğundan mütevellit kendi borsasını oluşturmuş durumda.

Ülkemizde Kyoto Protokolü gereği bir karbon piyasası henüz oluşmamıştır. Dünyada işlem gören gönüllü piyasaların bazılarında işlem gören firmalarımız vardır. Bu gönüllü piyasalar üzerinden karbon hakları alınıp ve satılmaktadır. Çevreye duyarlı, yenilenebilir enerji kaynakların üretilen enerjiden ekstra karbon hakkı kazanılmakta ve bu hak satılmaktadır.

Her ülkenin ve firmanın karbon üretim kapasitesi olduğu gibi, bizim de bir karbon üretim kapasitemiz vardır. Yılda ne kadar karbon ayak izi bıraktığınızı ölçmek için tıklayınız.

İlk faturam geldi

Evet daha önce puant elektrik tarifesine geçtiğimi şu yazımda bahsetmiştim. Aradan neredeyse 2 ay geçti ve ilk faturam geldi: 367 TL

Hemen korkuya kapılmayalım sevgili dostlar 367 TL fatura yaklaşık 4 aylık bir fatura ve büyük bir kısmında hunharca 1,8 kW elektrik sobası yakılmıştır. Yan odada da tek göz 0,7 kW elektrik sobası yakılmıştır. Manyak mısın kardeşim elektrik ile ısınma olur mu demeyin olur? Katalitik soba, elektrikli kombi, piknik tüpü üzeri radyant ısıtıcı, su torbası, havadan suya ısı pompası, klima, elektrikli kombi, kat kaloriferi, bildiğin soba gibi seçenekler arasında git gel yaşadıktan sonra klasik UFO!‘yu seçtim. Bazen basit düşünmek iyidir.

alternatif_isinmaHer neyse elektrik faturam aşağıdaki gibidir. Toplam fatura 367 TL. Toplam tüketimim 896 kWh, zamanlara bölünmemiş hali ile. Bölünmüş halleri ve hesaplamaları ise Excel ile yaptım aşağıda.

epsas_fatura

fatura_elekYukarıdaki birim fiyatlara her şey dahildir ve 2016 Ocak tarifesidir. Birim fiyat, dağıtım bedeli, TRT payı, falan feşmekan. 

Hesaba göre 6 TL kârım var. İyi ki puant kullanmışım. 6 TL küçük bir rakam olarak görülebilir. Ancak bunda puant zamanda (17-22) saatlerce elektrik sobası yaktığımı da eklemek isterim. Bu süreç içinde acımasızca o sobayı yaktım, bunu kabul ediyorum ve ilk 2 ay neredeyse zamanlamaya hiç dikkat etmedik. Bilinçli şekilde kullanmış ve elektrik sobasını yakma zorunluluğum olmasa idi yaklaşık 30 TL civarında bir meblağın tasarruf edilmesi işten bile değildi. Buna inanıyor ve güveniyorum.

Ey su boşa akma!

Hepimizin her gün başına gelen olaydır; duş yapmadan bataryanın sıcak tarafını açmamıza rağmen suyun ısınmasını beklemek. Bu esnada 3-6 litre arasında su heba olur. Bazı tesisatlarda ise bu rakam 10 litreyi çok rahat geçmekte.

4-5 sene evvel ağabeyimin kayın pederi antika Ali Amca bana kendi banyosunda da böyle bir problem olduğunu (herkes gibi) sıcak suyun gelmesine kadar geçen zamandaki soğuk suyu tekrar termosifona nasıl aktarabileceğini sormuştu. Ne yapabilirim, başka bir önerin var mı demişti. Benim de şimdi hatırladığım kadarıyla, Ali Bey Amcacığım sana şu anda net bir şey diyemem ancak bunun için bir pompa-mekanizma düzeneği yapılabilir. Aslına bakılırsa ev sıhhi tesisatını üç borulu (sirkülasyon hatlı) yapmak buna bir çözüm demiştim. Ancak bu seferde sudan kazanım olacaktı belki ama yakıttan müsriflik olacaktı derken konu kapanmıştı. Kendisi bu suyu bir kovaya boşaltıp ondan sonra herhangi bir yerde kullandığını belirtmişti.

Tam da bu minvalde bir kickstarter projesi ile karşılaştım bugün. Esferic diye bir İspanyol şirketin ürünü: Water Drop. Bu suyu kovada değilde alttan hortumu bulunan plastik bir poşete dökmek sonra da istediğin yerde kullanmak üzere tasarlanmış bir alet. Malzemesi poliüretan yani plastik. Ancak geri dönüştürülmüş atık malzemelerden üretiliyor.

waterdropturkiye

Puant (üç zamanlı) elektrik tarifesi

elektrik_puant

İki gün önce yeni, sıfır elektrik aboneliğimi yaptırmak için bölgedeki elektrik kurumuna gittim. Sohbet muhabbet derken en son abonelik için doldurulan bir kağıt elime iliştiriliverdi ve doldurmaya başladım. Kimlik ve adres bilgilerini yazıp görevliye uzattım. Tam bu arada “Benim saatim 3 zamanlı (T1, T2, T3) özelliğe sahip, yeni bir elektrik saati, faturalandırılmam 3 zamanlı olacak değil mi? diye sordum. “Hayır!” cevabını alınca şaşırdım biraz. Nedenini sorduğumda “İsterseniz seçebilirsiniz” dedi yan masada oturan diğer görevli genç elektrik teknisyeni arkadaş. Kağıtta gerçekten de Tek Zamanlı ve Üç Zamanlı (Puant) seçeneğinin olduğunu gördüm. Biraz muhabbet ettikten sonra kimsenin üç zamanlıyı seçmediğini ve üç zamanlıya yönlendirilmediğini anladım. İşletmedeki kişiler de tek zamanlı tarifeler kullanıyorlardı. Aradaki fiyat farkını sorduğumda net bir cevap da alamadım açıkçası. En son oturduğum 2-3 evde ben de hep tek zamanlı tarifeler kullandığımdan son tarife fiyatlarından benim de haberim yoktu. Hemen internetten bir araştırma yaptım ve puant zamanda bariz bir fark olduğunu diğer zamanlarda ise indirimli olduğunu gördüm ve puantı yani üç zamanlıyı seçtim.

Aşağıda tek ve üç zamanlı arasındaki fiyat farkı görülüyor.  01.07.2015 tarihi için geçerlidir. Tablo gazelektrik.com adlı internet sitesinden alınmıştır.

puant_tek_zaman

puant_zamanlari

Modüler priz

Modüler priz desek tam anlamıyla cuk oturur sanırım. Evet modüler priz, nam-ı diğer “casitoo”. Hepimiz karşılaşmışızdır. Üçlü priz vardır her evde, bir şarj cihazı daha takmak istersiniz ama yer yok. Üçlü prizin üç hanesi de dolu. Tüh, en yakın priz mutfakta ancak oraya takılsa bu sefer telefona uzak kalınacak. Olmaz! Ne olacak peki, biri televizyona takılı, diğeri oyun konsoluna, diğer hane ise modeme takılı. Hangisini çıkartacaksın? Ne mümkün, hiç birisi çıkmaz. Evde başka üçlü priz yok. Odada başka boş duvar prizi de yok. İçinden çıkılamaz, kaotik bir durum. Ne yapılmalı sorusuna casitoo çözüm bulmuş. Lego gibi ekliyorsun yanına bir priz daha veya USB şarj cihaz modülü ya da kablosuz modül. İstediğin kadar (kablonun belirli bir kapasitesi mutlaka vardır) modül takabilirsin. İster ikili, ister üçlü, cibili cibili, şak şak şak.

casitoo priz

Termosifondan Volvo V40 Cross Country Çıktı

termosifon

Basit şeyleri karmaşık sistemler gibi incelemek, araştırmak ve anlatmak acayip hoşuma gidiyor. Saatlerce çok basit bir konu üzerinde de olsa konuşmak (goygoy yapmak değil) zevk veriyor. Ancak bilgi dolu olmalı, dinleyene bir şeyler katabilmeli. Bilinmeyenin veya farkında olunmayanın söylenmesi, farkına vardırılması. Bu sebepten bu yazıyı ele aldım. Bir kaç nedenim daha var aslında. Örnek vermek gerekirse, evimdeki termosifonun soğuk su giriş bağlantısını kestiğim zaman içinde 65 litre su olmasına rağmen sıcak su kısmından hiç su gelmemesi gibi. İçinde o kadar su var aslında aksın ya, spiral borudan aşağı. Neden akmıyor? O kadar litre su ne yapıyor tankın içerisinde. Yok illa orada duracak. Bunun nedeni ise yukarıdaki ve aşağıdaki görselleri biraz inceleyince ortaya çıkıyor. Evet efendim soğuk su girişi cihazın altından olmasına rağmen sıcak su çıkışı cihazın üst kısmından olmakta. Her ne kadar biz termosifon ‘kardeşi’ karşımıza alıp baktığımız zaman her iki borunun (kırmızı ve mavi) cihazın altından çıktığına şahit olsak ta, sıcak borusu aslında iç kısımdan tepeye doğru uzanmakta. İlk fotoğraf Arçelik markalı bir termosifon. Kullanma kılavuzundan aldım görseli. Aşağıdaki görsel ise MEGEP‘in kitabından aldım.

sofbendegil

Evet, o zaman açıkça söyleyebiliriz ki sıcak su kısmından akan su aslında soğuk suyun basıncı marifeti ile akmakta. Eğer evimizin soğuk su giriş vanasını kapatırsak termosifonun içinde su olsa dahi musluklardan su alamayız. Bu da demektir ki sular kesildiği zaman, bizim termosifon 80 litre, 65 litre onun içindeki su ile yıkanırız diye düşünmeyin. Yıkanamazsınız! Soğuk su girişinde basınç olacak ki sıcak su borusuna basınçlı su gitsin.

Ülkemizdeki termosifonlar yukarıda görünen tiplerde ve şekillerde. Yurt dışında, daha doğrusu enerjiyi verimli kullanan ülkelerde elektrikli termosifon pek yaygın değil. Nedeni ise basit; termosifonların elektrik enerjisini biraz hoyratça kullanmaları. Nitekim 65 litre bir cihaz içinde 1,8 kW gücünde elektrikli rezistans var. Oysa güneş enerjisine akuple bir sistemde veya ısı pompalı bir sistemde çok daha az elektrik enerjisi ile iş görmek mümkün. Kullanılan termosifonlar ise bizimkilerden biraz farklı. Cihazlar genelde daha büyük kapasiteli, ki bu banyo yapma alışkanlığı ile doğru orantılı olduğunu düşünüyorum. Cihazlar büyük olduğundan duvar yerine yere oturtmalı. Giriş çıkış (sıcak-soğuk) boruları ise haliyle cihazın üzerinden çıkıyor. Aşağıdaki görselde 3 adet çizim görünmekte. Çizimlerde soğuk suyun aşağıdan girdiği ve ısınan suyun tabiatıyla yukarı yükseldiği görülmekte. Isınan su en tepede bulunmakta ve musluk açıldığı zaman tank içerisinde soğuk suyun oluşturmuş olduğu basınç sebebi (normal şartlarda 2-3 bar) ile sıcak su dışarı çıkmakta. Ancak 3 çizimde de görüleceği üzere ısıtıcı rezistans 1 değil 2 adet. Biri yukarıda diğeri ise aşağıda yer almakta. Üstte bulunan (upper heating element) rezistans suyu istenen sıcaklığa getirmek için gerekli olan ana ısıtıcı görevi üstlenmekte. Suyun daha soğuk ve ilk giriş kısımında yer alan nispeten daha küçük rezistans ise (lower heating element) zamanla termostat ayarından düşen suyu ısıtmak ve az kullanım olmasında devreye giren ısıtıcıdır. Böylece küçük ısıtmalarda büyük rezistans değil de küçük rezistans devreye girmektedir. Böylece direkt soğuk su ile kısa zamanda ve küçük rezistans işlem yapmaktadır.
thermosiphon-electric

Peki termosifon kullanımında nelere dikkat etmeliyiz. Daha verimli nasıl kullanabiliriz. Paramızı çöpe atmamak açısından. Ayrıca her şey para değil elbet. Yeterince ve hatta çok fazla paramız olsa dahi gereğinden fazla kullanılan enerji başkasının hakkı olduğu gerçeği yadsınamaz. Bizim hoyratça harcamış olduğumuz fazla miktar başkasının kullanması gereken miktar.

  1. Özellikle “miks” diye tabir edilen aç-kapa bataryalarda genellikle ortada açma gibi bir durum söz konusu. Üstelik bir çoğunun alt bağlantıları nasıl yapıldığı bilinmediğinden veya montajının da dezavantajı ile sıcak-soğuk kısmının ayırt edilememesi sebebi ile soğuk yerine sıcak tarafından açılması mümkün. Sıcak tarafından bataryayı açtığımız için anında termosifondan sıcak çıkmakta ve yerine soğuk su girmektedir. Normal bir miks bataryanın dakikada 12 litre su akıttığını baz alırsak en az 30 saniye sonra sıcak geldiğini fark eder ve soğuğa çevirirsek arada 5 litre su termosifondan çıktı 5 litre su ise girdi demektir. 5 litre suyu ısıtmak için 0,0486 kwh elektrik enerjisi gerekmektedir. Günde 10 kez bu hata yapılsa haftada 2 TL’ye yakın boşu boşuna su harcamış oluruz ki bu ayda 8 TL yılda ise 96 TL yapar. Hiç gereksiz yere sadece yanlış batarya açmaktan kaynaklı yılda en az 96 TL gitmekte. Bunun için miks batarya yerine çift kollu, termostatik bataryalar kullanmak daha mantıklı.
  2. Küveti su ile doldurmak yerine kısa duş almak. 5 dakika duşta kalmak ile 10 dakika banyo yapmanın arasında iki kat fark var. 5 dakikada yaklaşık 50 litre su harcanırsa 10 dakikada 100 litre su harcanmaktadır. Aradaki fark ise haftalık 3 TL civarında yıllık ise 156 TL yapmakta. Gerek yok!
  3. Termosifonu uygun yere montaj etmek. En çok sıcak su kullanılan banyo ve mutfaktan uzak bir yere (mesala balkon) montaj edilen cihaz ekstra su harcamakta. Nitekim aradaki boru boyunca suyun önce akması gerekiyor. Aynı şekilde kapatılan musluğun ardından boru içindeki sıcak su kalmakta. Termosifon bu dediğim yerden boru uzaklığı 20 metre olsa, kullanılan borunun ise 1/2″ olduğuna göre arada 6,3 litre su kaybolmakta. Birinci maddedeki hesaba benzer bir hesapla yılda en az 100 TL gibi bir kayıp söz konusu.

Daha fazla uzatmak istemiyorum çünkü 10 maddeyi geçecek gibi. Sadece 3 maddeden her zaman karşılaştığımız hepimizin yaptığı basit hatalar neticesinde yılda 356 TL tasarruf etmek mümkün. Bunu bizim apartmanda düşünürsem 36 daire var. 36×356= 12.816 TL yapıyor. Neredeyse 13 Bin TL. Bu para ile kapıcının parası çıkmış oluyor. Hemde suya sabuna dokunmadan. Biraz kinayeli oldu, hiç bir şey yapmadan. Sadece yapmamamız gerektiği halde yaptığımız hamlelere dikkat ederek bu kadar tasarruf. İşi biraz daha ajite edeyim. Sitede 9 blok var. 9 x 12.816= 115.344 TL Evet inanması güç ve şaka gibi geliyor insana. Sadece oturduğum sitede 115 Bin TL gibi bir müsriflik var. Şu aşağıdaki arabanın orta sınıf donanımlısını almak işten bile değil.

crosscountry

Not: Rakamlara kendim bile inanamayıp 2 kez kontrol ettim. Tüm siteye bunları anlatsam acaba bana Volvo V40 CC alırlar mı?

Not II: Yazının başlığını yazı bittikten sonra Termosifon nasıl çalışır? Suyu nasıl verir? dan Termosifondan Volvo V40 Cross Country Çıktı olarak değiştirdim.

Termosifon nedir? Ne yapar? Amacı nedir?

Termosifon olayına Hangi Kombi başlıklı yazımda az biraz değinmiştim. O yazıda kombi olayına uzunca değinmiş. Kombinin tipinden seçimine kadar her şeyi anlatmıştım ki baya rağbet görmüştü. Hâlâ daha sorular gelir durur. Termosifon için aşağıdaki tanımı yapmıştım;

Termosifon: Bir birim sadece sıcak kullanma suyunu üreten cihazdır. Suyu depolar. (Elektrikle çalışır, bunun konumuz ile alakası pek yok)

Kısa ve öz bir tanım. Bir birim için -ki bu herhangi bir yer olabilir- sıcak kullanma suyu üreten makinelerdir. Genellikle elektrikle çalışırlar. Eskiden odunlu ve gaz yağlı tipleri de vardı. Babaannemlerde odunlu olandan vardı. O zaman için büyük lükstü. Tepeden duş başlığından şarıl şarıl akan sıcak su. Tasla maşrapa ile uğraşmak yok. Şimdi ise elektrikliler yaygın. Odunlu veya gaz yağlıya artık rastlamıyorum bile.

dus

Elektrikli olanlar içinde bulunan elektrikli rezistans, elektrik ile enerjilenir ve ısınır. Isınan rezistans etrafına depolanan suyu ısıtır. Yine rezistansın yanında bulunan sıcaklık duyargası ayarlanan değere ulaşıldığı zaman (50°C – 75°C olabilir) rezistansın enerjisini keser. Sistem bu kadar basit çalışmakta.

Peki kaç litre seçmeliyiz. Mesele biraz da burada. Su tasarrufu sağlayan duş başlıkları (buna duş telefonu da derim ben) dakikada 6-9 litre arasında su akıtmaktadır. Daha eski tipler ve dandik olanlar 15 litre/dakika seviyesinde su akıtabilmekteler. Normal bir insanın, sen ben gibi, nefes alan aklı başında olan birinin duşta kalma süresi 5 dakikadır diyelim. Bundan daha uzun sürede kalan vardır illa ki ancak onlara pebble öneriyorum. Evet 5 dakika x 10 litre dersek toplamda 50 litre su ihtiyacımız var. İdeal duş suyu sıcaklığı ise 35°C olduğu bilinmektedir. Ben daha soğuk severim ancak ideali bu. Eğer termosifonumuz 50°C ye ayarlı ise soğuk su ile karışım yapılabileceğinden 50 litrelik bir cihaz ile 2 kişinin banyo yapabileceği ortaya çıkmaktadır. Eğer cihaz 75°C ye ayarlanmış olsa idi 3 kişi peş peşe duş alabilirdi. Ancak 75°C’ye ayarlamak elektrik faturası açısından biraz sakıncalı olabilir. Çünkü her zaman duş almıyoruz. O halde hep 75°C suyu hazır ve nazır tutmamıza gerek yok. 50°C iyidir. O halde 2 kişilik kullanım için 50 litrelik termosifon gayet yeterli olabilmekte. 3 kişi için 65 litre, 4 kişi için 80 litre daha büyük aileler içinse 100 litre cihaz almak mantıklı gibi duruyor.

termosifonkapasite

Tesla – Powerwall ve nihayet

Elon Musk 30 Nisan 2015 tarihinde yeni buluşlarını duyuracağını açıklamıştı. Beklentiler üst düzeyde idi. Yeni ürünün araba ile ilgili olmayacağını beyan ediyordu Musk. 30 Mart’tan itibaren bir çok tahmin yürütüldü. Motorsiklet, uçak, akıllı baston, bedava elektrik, akıllı telefon, akıllı saat gibi uzayıp giden tahminler yürütüldü. Ancak en çok tahmin edilen beklenen üzeri ev tipi batarya sistemi olmuştu. Nitekim şirket içinden sızan bilgilere göre de bu tahminin gerçekleşebilirlik payını artırıyordu. En sonunda o gün geldi çattı Tesla Motors internet sitesinden ürün duyuruldu. Beklenen üzere Tesla ev tipi batarya sistemi olan Powerwall’ı duyurdu. 7 kWh ve 10 kWh kapasitesi olan cihazlar duvara monte edilebiliyor. Bunun yanında yüksek kapasitelere ulaşabilmek için iki-üç cihaz birbirine seri bağlanabiliyor. Ancak cihazların duvara monte edilebildiği sizi yanıltmasın. Cihaz tam 100 kg. 2 kW devamlı güç üretebilen sistem normal bir evin ihtiyacını karşılayabilecek düzeyde. Normal evden kastım, ısıtma soğutma, buzdolabı, çamaşır makinesi ve ütünün aynı anda çalıştığı sistem olarak algılanmasın. Aydınlatma, TV, laptop ve belki aynı anda bir buzdolabı sadece. Bu şekilde Poerwall’ın hizmet süresi yaklaşık 7-8 saat gibi.

powerwall_ozellik

Enerji depolaması için daha çok güneş enerjisine vurgu yapılmakta her tarafta. Gündüz güneşten enerjini depola gece kullan. Ancak başka yöntemlerde doğal olarak mümkün. Rüzgardan, hidro kaynaktan veya mikro-kojenarasyondan. Enerji giriş kaynaklarını artırmak mümkün. Hatta enerjinin ucuz olduğu T3 zamanında şarj edilip, nispeten pahalı olan T1 ve T2 zamanında kullanılabilir. Sadece bu yöntem ile bile müthiş tasarruf yapmak olası.

powerwallduvar

“Güç Duvarı” nın enerji oyununu değiştireceği kesin. Kapasitenin yeni fabrika gigafactory ile birlikte artırılacağı ve teknolojisinin sürekli geliştirileceğini kestirmek de zor olmasa gerek. Yakın zamanda televizyon, bilgisayar, modem gibi her evde powerwall bulunursa şaşırmamak gerek.

Sayfalar:1234567