İncir çekirdeğini doldurmayacak yazılar

           

Alaturka mı Alafranga mı: Klozet, helataşı kapışması

Boktan konulara fazla giriyorum farkındayım ama bir şey beni o tarafa doğru çekiyor. Daha önce Roma döneminde umumi tuvaletler: Latrina yazım olsun, inovatif klozet haberim Aradığım galiba buydu yazım olsun, tuvaletteki sesleri bastırmak için gerekli aplikasyonu tanıttığım Tuvaletteki su sesi yazım ve son olarak ta alaturka tuvaletler için taharet sistemli Metin Uca’nın tweti Alaturka için taharet. Ne de çok tuvalet için yazı yazmışım ben bile hayret ettim şimdi. Evet tuvalet yazılarımıza bir yenisini daha ekleyeyim o zaman. Bu yazıyı yazmayı kendime bir borç addediyorum. Çünkü artık herkes evlerine alaturka yerine klozet koydurmakta. Neredeyse kamuya açık tüm binalarda ise klozet dediğimiz alafranga tuvaletler mevcut. Eski tip, oturmalı tuvalet dediğimiz alaturka tuvaletlerin sayısı ise çok az. Öncelikle aşağıda her iki tipin fotoğrafını bir daha görelim. Soldaki alçak olan alaturka, sağdaki yüksek olan ise alafranga tuvalet. Fotoğraftan yapabildiğim çıkarım neticesinde Türkiye dışında bir yer olduğu anlaşılıyor. Nitekim klozette taharet tertibatı yok, sağda duvara asılan duş ahizesi ile taharetlenmek mümkün. Aynısından bir de alaturka hela taşı için yerleştirmişler. İsteyen istediğine gitsin.

alafranga-alaturka

Peki bu iki tuvaletin espirisi nedir? Neden öncelerden daha çok alaturka varken son zamanlarda hep alafranga sistemine dönüş oldu? Bu sorunun cevabı oldukça muğlak. Herkes tarafından biline bir gerçek var ki; alaturka (çömelmeli tip) tuvaletler tarih sahnesinde daha yaygındı. Sandalye oturuş tipi (90 derece) pozisyona sahip olan klozetler daha çok kraliyet ailesine mensup kişiler veya hastalığı olanlar arasında yaygındı. Peki özellikle son yüzyılda alafranga tuvalet neden yaygınlaştı? Her şeyden önce bu konuda bazı ön yargılarım var. Alaturka tuvalet ortadoğu, asya bölgesine ait bir meta. Alafranga ise daha çok batıda keşfedilen ve üzerine iyileştirmelerin yapıldığı bir icat. Özellikle İngiliz Thomas Crapper tarafından icat edilen bir sürü yeni özellik sayesinde bu tuvaletlerin adı Thomas Crapper tuvaleti veya İngiliz tuvaleti olarak anılmaya başlanmıştır. İngilizler de her şeylerine körü körüne sahip çıktıklarından bu tuvalete de sahip çıkmışlar ve tüm dünyada yayılmasını desteklemişlerdir diye düşünüyorum. Dünya vatandaşı da kendilerini kral gibi, kraliçe gibi hissedebilmek için pozisyonunu bile ona benzetti. Ayrıca inovasyon, eskiden kurtulma yeniye kavuşma hasreti, kendini beğenme nedenlerini de sayabiliriz.

tuvalet-tarihi
Çünkü ötesinde alafranga tuvaleti savunulacak bir yanı yok. Nitekim alafranga tuvalet kullanmanın apandisit, kabızlık, basur, kalın bağırsak kanseri, abdestini tutamama, kolit, Krohn hastalığı, divertikülit, Hiyatüs Hernisi, prostat, düşük, iktidarsızlık, kalp krizi gibi hastalıkları tetikleyebileceği düşünülmektedir. Bu konuda bir çok bilim adamının sayısız makalesi yer almaktadır. Buna rağmen hızla alafrangaya geçiş yaşanmaktadır. En son 2012 yılında Tayland Sağlık Bakanlığı alafranga tuvaletlere geçiş yapılacağını duyurdu. Karala birlikte tüm kamu binalarında alaturka helataşları yerine alafranga klozetlere geçileceği duyuruldu.

oturmali-comelmeli
Peki alafranga tuvaletin hiç bir artısı yok mu? Elbetteki olaylara sadece kültürel ve siyasi pencereden bakacak değilim. Bunun bir de sosyal ve teknik boyutu da vardır. Nitekim teknik olarak incelemek gerekirse alafranga tuvaletin montajı için zeminde alçak döşeme yapmaya gerek yoktur. Çünkü altta ES denilen parça montaj edilmez, ES parçası klozetin kendi yapısında zaten mevcuttur ve bu sayede kanalizasyon hattındaki koku oda içerisine basmaz. Ayrıca her ne kadar alafranga WC’nin tamir edilebilecek parçaları daha fazla olsa da tamiri alaturkaya göre mümkündür. Alaturka tuvaletlerin tamiri mümkün değildir. Kırıldığı zaman (başka arızası da genellikle olmaz) inşai bir operasyon gereklidir. Zahmetli ve masraflı bir iştir. İşin bence sosyal boyutu daha fazla önem arz ediyor. Klozetin en büyük özelliği mahremiyete biraz daha yatkın olması. Nitekim hacet giderirken birisi tarafından görünmeniz halinde bir problem teşkil etmez. Çünkü neredeyse mahrem çıplak hiç bir yeriniz görülmez. Özellikle batı dünyasında evlerin küçük, odaların dar ve az olduğu hesaba katılırsa bu seçenek çok mantıklı geliyor bana. Ekstra bir tuvalete gerek kalmadan banyonun bir köşesine bir klozet ve herkes hacetini orada gidermesi kolay ve kullanışlı olur. Diğer bir yön ise temizlik. Nitekim alaturka tuvaletler, alafrangalara göre daha zor temizlenir ve daha zor temiz saklanır. Bu sebepten ötürü bir çok noktada temizlikten şikayet edebiliriz. AVM’lerde ve daha bir çok kamuya açık alanda alafrangaların seçilmesinin nedeni bence temizliğinin daha kolay olmasıdır. Zira bilinçsiz bir alaturka kullanımı ile tuvalet pislenirken alafrangada tüm görüntü kapağın altındadır. Kimse göremez.

oturmali
Haliyle evlerdeki alanların küçük olması ve temizliğin zor olması alafrangaların seçilmesindeki en büyük etken olabilir. Kültürel etkenleri de olaya kattığımız zaman popülarite anlaşılabiliyor. Ancak sağlık açısından bakıldığı zaman alaturka tuvaletin kesinlikle tercih edilmesi gerektiği ortaya çıkıyor. Batı tipi tuvalet olarak ta adlandırılan ve daha çok Avrupa/Amerika kıtasında tercih edilen alafranga sevdasından vazgeçilmesi gerektiği kanaatindeyim.

Mesleki hayatımda da yapmış olduğumuz evlerde hiç alaturka koymayıp villasına 3-4 adet klozet koydurtan ev sahiplerini görmem bu konuda bana bu yazıyı yazdırdı. Peki evimizde klozet varsa ne yapabiliriz. Nitekim kiracı olabiliriz veya satın almış olduğumuz evde sadece klozet var. Aslında ben Gebze’de böyle bir iki evde kalmıştım. Kaldığım evde sadece alafranga tuvalet vardı. İlki 1-1 stüdyo tipi bir daire idi ve sadece banyoda bir adet alafranga vardı, diğeri ise 2+1 evdi ancak onda da ayrı bir tuvalet odası yoktu. Onda da durum aynı idi. Genellikle dışarıda, ofiste büyük hacetimi görürdüm. Evde rahat da olsan zor ve sağlıksız oluyordu. Her neyse amacımız çözüm. Bunun için geliştirilen bir klozeti daha önceki Aradığım galiba buydu yazımda anlatmıştım. Ancak bunun için klozeti komple yenilemek gerekir. Bu yazıyı yazarken yurt dışında sıklıkla kullanılan klozet taburesine şahit oldum. Türkiye’de pek yaygın değil ancak WCTurka adında bir üretimi de mevcut. Klozette sıçmak için güzel ve kullanışlı bir yöntem ve oldukça basit. Fiyatı da fazla olmasa gerek.

wcturka

yabanci-oturak

Yurt dışında daha değişik örneklerine rastlamak mümkün. Özellikle sağlığına önem veren aileler değişik tasarımlardaki klozet taburelerine banyolarında yer vermekteler.  Ancak fiyatları da iyi. Kısaca ve maddeler halinde özetlersek;

Alafranga (Klozet, batı tipi, Thomas Crapper vs ) tipi tuvaletin faydaları ve zararları:

  1. Temizliği kolaydır ve kir göstermez,
  2. Mahremiyet kontrollüdür, iş yaparken mahrem yerleriniz gizli kalır,
  3. Tamir imkanı vardır,
  4. Oturarak hacet yapıldığı için dizler, ayaklar ağırmaz, uyuşmaz,
  5. Elbiselerin kirlenme şansı pek yoktur,
  6. Bir çok hastalığa neden olabilir,
  7. Dışkılamak zor olduğundan tuvalette daha fazla vakit harcarsınız. (bu yüzden bizde tuvalette dergi, gazete okuma alışkanlığı yok)
  8. Dışkılamak tam gerçekleşmediği için, sık sık tuvalete gidersiniz.

Alaturka (helataşı, doğu tipi, geleneksel vs ) tipi tuvaletin faydaları ve zararları:

  1. Sağlık açısından elverişlidir,
  2. Tuvalette geçireceğiniz zaman optimumdur,
  3. Tam dışkılama yapıldığı için sık sık tuvalete gitmek gerekmez,
  4. Temizliği zordur ve yapılmazsa kirli gözükür,
  5. Tamiri mümkün değildir veya çok zahmetlidir,
  6. Çömelerek hacet giderildiği için dizler ayaklar uyuşabilir,
  7. Elbiselerin kirlenme, pislenme ihtimali vardır,
  8. Mahremiyete terstir, sıçarken yakalanmamak lazım.

Yazı bayağı bir uzadı ama son olarak Cumhurbaşkanlığı Sarayı’ndaki ( AK Saray) tuvalet konusuna da değinmeden edemem. 5-10 milyar aralığında tuvaletler varmış. Öyle diyolla. E resisicumhurumuz da açıklama yapmadığından, itibarın tasarrufu olmaz dediğine göre ben de inandım. Ama bu kadar pahalı tuvalet var mıdır diye araştırdım. Varmış. Aşağıdaki klozette kapağını kendi açan, taharet yapan, popoyu kurutan, ayaklara sıcak hava üfleyen, oturma yerleri her daim sıcak olan, işi bitirdikten sonra parfüm fıslatan ve hatta müzik çalan 10 bin TL lik Kohler marka tuvaleti görebilirsiniz. Sitesini ziyaret etmenizi kesinlikle öneririm.

tayyip-tuvalet

Evet kabul etmeliyim ki çok boktan bir yazı oldu ama bilgilendirici de bir taraftan. Sözün özü: ÇÖMELEREK SIÇIN

14 Comments

  • Cevapla Feyza |

    Sağlığa zararlı yararlı onu geçtim, ya bi kere bizim alıştığımız bir şey var. Ben otobüste bile oturacağım yere önce bi bakarım başkasının pislediği yere nasıl oturabilirim. Çamaşır suyuyla taze taze ak pak edilse bile oturmam, anatomiye uygun değil onu da geçtim yani. Dışarıdayken bu anlamda çok sorun yaşıyorum. bence bu alafranga tuvaletleri her yere yerleştirenler çok bencil. Her türlü bulaşıcı hastalık kapma riski var. Tam anlamıyla b.ktan bir şey affedersiniz. Resmen geçen gün patlamak üzereydim, metronun tuvaletine gideyim dedim bi de ne göreyim üç tuvaletin üçü de klozet. Yapanlara türlü beddualar yağdırdım hiç huyum olmamasına rağmen. 1 lira da tuvalete verdim, onu da haram ettim ve o patlama durumuyla geri çıktım, bir saat daha o halde yoluma devam etmek zorunda kaldım, otobüste de neden böyle diye de ağladım. Başınıza yıkılsın bu klozetler, içindekilerle beraber…

    • Cevapla Mustafa |

      Abla bu ne ya.. altı üstü bir boktan konu.. beddua üzerine beddua.. tepkini göster tamam da ne içindeki ile bilmem ne.. bir de hanım olacaksınız ayıp..

  • Cevapla Murat |

    Erkan bey bana sadece bi tane lazım. Bıktım şu alafranga tuvaletten. Alaturkaya çevirecek alanımda yok. Piyasaya sürün şu ürünüde alalım

    • Cevapla Burak |

      Murat bey aradığınız ürün satılıyor şu anda Türkiye’de de…
      Hem çömelme pozisyonu sağlıyor, hem de pratik kullanımlı. Bizzat denedim, ne var ne yok tek seferde çıkarıyor 🙂
      http://www.comfystool.com

  • Cevapla Erkan |

    Bu çizim denilen klozeti tasarlayan firma yetkilileri o klozete hamile olan bir yakınını oturtsun göreyim bakim kaçtane hamile kadın düşük yapar biliyormusunuz hamileler bu klozeti kullana bilir raporu alabilirlermi yazık çok yazık dünyanın en tehlikeli klozeti

  • Cevapla Erkan |

    Arkadaslar şu anda yeni tasarlamiş oldugum klozet kapagi şu anda kullanilan alaturkadan daha saglikli kurumsal firmalara hisse karsiligi vermeyi düşünüyorum devrim niteliginde bir ürün yararlari çok kapsamli ve hayrete düşürüyor mesela hamileler için hiçbirriski yok tuvalette ölüm riski şu an kullanilan alaturka ve alafıranga ya göre 1 milyon kez daha düşük ilgilenenler için 0536 385 02 24

  • Cevapla ak |

    japonlar da alaturka kullanıyor ve şekli hayli ilginç..bir v,deoda görmüştüm..
    bence tasarımla halledilebilir bu sorun ama kimse yapmıyor . garip. alafrangayı biraz daha çömelik pozisyona uygun yapsalar olacak.. benim bir kaç çizim var mesela.. acaba ürettirsem büyük para kırar mıyım 🙂

  • Cevapla Ali |

    Bir hekim olarak söyleyebilirim ki, sağlık ile ilişkisi konusunda söylediklerinizin hiçbiri kanıtlanmış değildir. Hepsi spekülasyon Crohn ile alafranga ilişkisini kanıtlarsanız belki Nobel alırsınız.

    • Cevapla Cengiz Han Uluced |

      Evet Ali Bey haklısınız. Ben de zaten böyle bir iddia da bulunmadım. Yazımdaki bölüm bunu net bir şekilde açıklıyor olsa gerek.

      Nitekim alafranga tuvalet kullanmanın apandisit, kabızlık, basur, kalın bağırsak kanseri, abdestini tutamama, kolit, Krohn hastalığı, divertikülit, Hiyatüs Hernisi, prostat, düşük, iktidarsızlık, kalp krizi gibi hastalıkları tetikleyebileceği düşünülmektedir.

      Bir çok yabancı kaynaklı sitede bu konu hakkında bilgi mevcut. Yapılan araştırmalar ve anketler var. Ancak kanıtlanan bir durum elbette yok. Olsa zaten alafranga tuvaletler kesinlikle yasaklanırdı.

    • Cevapla Ümit |

      Hekim bey bence sen hayatında alaturka ya sicmamissin basuru olan bir insanın alaturka ve alafrangadaki farkı anlaması çok kolay alaturkada 5 dk sürerse alfangada 1 saat sürebilir işkence gibi gelir dışkı çıkarmak. …

  • Cevapla Ahmet |

    Tek bir şey söylemek istiyorum. Ellerine sağlık.
    On numara bir yazı olmuş.
    Keşke batı özentisi insanlar alaturka tuvaletlerin daha sağlıklı olduğunu anlasalar

Yorum yazın